LIVE LIKE A MONGOL

Jurta to mobilna struktura na planie koła o drewnianej konstrukcji wykończona białym płótnem.  Z tureckiego słowo dosłownie odnosi się do śladu jaki zostawia po sobie jurta po przeniesieniu w nowe miejsce -w Mongolii znana jako GER czyli po prostu DOM.

Jurty są używane od co najmniej trzech tysięcy lat. Pierwszym opisem  jurt mieszkalnych zajął się grecki historyk Herodot opisując Scytów, jeżdżących na koniach nomadów z okolic centralnej Azji.

Jurty różnią się wielkością i wysokością, mongolskie jurty zazwyczaj mają powierzchnie około 30-35 m^2. Kazachskie Jurty na zachodzie kraju są znacznie większe. Na konstrukcję jurty składają się drzwi, drewniane kraty ścienne (według liczby których określa się jej wielkość ), krokwie dachowe ze sprężystych prętów drewnianych oraz korona zwana w Mongolii toono.  Całośc izolowana jest grubą warstwą filcu ( owczego lub koziego ) i wykańczana na zewnątrz płótnem.

Jurta może być rozmontowana i przewożona w częściach na znaczne odległości, a następnie ponownie montowana. Równocześnie ma solidną konstrukcję dostosowaną do surowego klimatu panującego na stepie, z charakterystycznymi dla niego upalnymi latami i mroźnymi zimami. Całość waży ok. 200-300 kg, może być zmontowana w kilka godzin.

Stabilna konstrukcja jurty – krokwie opierają się na toono oraz drewnianej kratownicy ścian
Pół miliona ludzi – 70% nomadów – posiada obecnie dostęp to elektryczności dzięki tanim i przenośnym systemom paneli słonecznych.

 

Kilka słów o jakże fascynującej konstrukcji:

Ścienna kratownica składa się z prętów z twardego drewna łączonych skórzanymi linami ( w we wschodnio-północym europejskim klimacie nie zdaje to egzaminu ze względu na dużą wilgotność). Pomimo że kratownica sama w sobie nie ma żadnej sztywności, po połączeniu z krokwiami dachowymi i drzwiami, jurta jest niesamowicie stabilna, nawet przy bardzo silnym parciu wiatru ( co doświadczyliśmy na własnej skórze). Przy transporcie kratownica zwijana jest bardzo kompaktowo w rulon.

Toono czyli korona pełni role świetlika, przechodzi przez nią komin pieca umieszczanego zawsze w centrum jurty. Kiedyś, gdy używano otwartego ognia, uciekał przez nią dym. W Mongolii zazwyczaj wykonywana z miękkiego drewna ( łatwiejsze w obróbce – mocniejsze maszyny do twardego drewna wymagają większego napięcia, które wszędzie jest bardzo drogie ) wymaga częstych napraw i wymiany.

Krokwie montowane są w toono i opierane na kratownice i voila!

Wnętrze:

Wnętrze każdego geru można podzielić na cztery części: męska część na zachodzie, kobieca na wschodzie, centralne miejsca dla ognia i główna część z wejściem.  Wchodząc do geru należy też wiedzieć, że lewa strona jest dla gości a prawa dla rodziny.

Każdy ger posiada jedną pare drzwi skierowanych na południe –  jest to pewnego rodzaju mongolskiego GPSu. W centum geru znajdziemy blaszany piec, z otworem na idealnie dopasowaną misę w kształcie woka – w niej gotuje się mongolska herbatę, smaży hużir czyli mongolskie pierogi i przygotowywuje mleko na urum i inne mleczne produkty.  W piecu pali się drewnem bądź dobrzy przesezonowanymi odchodami jaków – zwanym drewnem jaka.

Na północnej ścianie, naprzeciwko wejścia znajduje się mini kapliczka – buddyjska bądź szamańska choć najczęściej można znaleźć elementy różnych religii –Mongołowie, których poznaliśmy zazwyczaj łączyli elementy buddyzmu i szamanizmu. Najczęściej jednak w centralnym miejscu północnej strony geru znajduje się telewizor z dostępem do 86 mongolskich kanałów nad którym wisi khadag niebieski szal ceremionalny 😉

Ośmioramienne Toono – czyli korona jurty
Na północnej ścianie znajduje się mini kapliczka – buddyjska bądź szamańska choć najczęściej można znaleźć elementy różnych religii ( i telewizor ).

Do centralnej liny w czasie silnych wiatrów przymocowywany jest kamień dla zwiększenia stabilności.
Łyżki, chochle i Tsatsal
Wszystko w jurcie jest wielofunkcyjne. Wieszak na kratownicy.

 

Share Post :

More Posts